Tuval üzerine yağlı boya, 92×92 cm

Onun resmi, fırçanın bildiği yolu terk ettiği o an başlar. Kontrolün gevşediği, rengin kendi kaderini aramaya çıktığı o eşikte. Bir tereddüt gibi… Ama aslında bir özgürlük kararı.

Javad Gaffari İran’da doğdu. Terbiyet-i Müderris Üniversitesi’nde aldığı eğitim, ardından Tahran’daki yüksek lisans… Akademinin disiplini, atölyenin tekrarı, çizginin terbiyesi. Yıllar boyunca resim onun için bir yapıydı. Kurulan, dengelenen, ölçülen. Sonra bir kırılma. Pandemi öncesi Türkiye’ye uzanan yolculuk. Ve o yolculuk, yalnız coğrafyayı değil; bakışın yönünü değiştiren bir iç göç.

Türkiye, Gaffari için bir durak değil; bir dönüşüm alanı. Birkaç resimle başlanan o yeni sayfa, zamanla bambaşka bir üretim hafızasına açılır. Çünkü bazen insan, başka bir ışığın altında kendini yeniden görür.

Onun sanatını özel kılan şey, bugün “şorre” adıyla bilinen tekniğidir. Boya, fırçanın ucundan değil; şırınganın ince ağzından tuvale akar. İlk bakışta teknik bir tercih gibi görünür. Değildir. Bu, resmin nabzını değiştiren bir müdahaledir. Çünkü Gaffari’de çizgi yalnızca çizgi değildir; şehrin damarı, hafızanın sinir ucu, rengin kendi içinden geçen elektrik hattıdır.

Neo Empresyonistlerin ışığı parçalayan bakışıyla akraba sayılabilir belki. Ama Gaffari’nin noktaları itaatkâr değildir. Düzenli bir ritme dizilmiş askerler gibi durmazlar. Daha çok bir kalabalık gibidirler: konuşan, çarpışan, çoğalan. Bazen uyum içinde, bazen sınırda.

Gaffari, “Ben resimde serbestliği seviyorum” der. Göründüğünden daha derin bir cümle. Çünkü serbestlik, dağılmak değil; kendi düzenini kurabilmektir. Onun çizgisel ağı cetvelle kurulmuş bir sistem değildir. Canlıdır. Kıpırdar. Büyür. Galata’nın taşları, İstanbul’un katmanları, Van’ın tarihî yüzeyi, Anadolu kadınlarının sessiz gücü… Konu değişir ama titreşim kalır.

Hep aynı frekans: yoğun ama hafif, karmaşık ama okunur. Ve en sonunda şunu fark edersin: Bazen bir şehir, taşlarıyla değil; damar damar akan ışığıyla hatırlanır.